VAI TRÒ CỦA GIẢNG VIÊN TRONG VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH THÔNG QUA THẢO LUẬN

VAI TRÒ CỦA GIẢNG VIÊN TRONG VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG  TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH THÔNG QUA THẢO LUẬN

                                                                                   ThS. Thái Bình Dương

                                                                     Khoa Giáo dục Chính trị, trường Đại học Vinh

                             ( Bài tham luận tại hội thảo của Trường Đại học Kinh tế)

  Đổi mới phương pháp giảng dạy luôn là yêu cầu và nhiệm vụ của người giảng viên, nhất là trong giai đoạn hiện nay, thực hiện Nghị quyết số 29 của Hội nghị lần thứ VIII Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá XI về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế thì đổi mới phương pháp dạy học có ý nghĩa như một cuộc cách mạng về phương pháp. Cuộc cách mạng này sẽ mang lại sức sống mới cho giáo dục, trong đó có các môn lý luận chính trị nhằm đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.

Một trong những khâu quan trọng nâng cao chất lượng giảng dạy các bộ môn Những nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác -  Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là thực hiện tốt thảo luận cho sinh viên. Từ thực tiễn giảng dạy, chúng tôi xin trao đổi mấy ý kiến về vai trò của giảng  viên trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh, thông qua giờ thảo luận cho sinh viên.

          Trên cơ sở thời khóa biểu bộ môn theo lịch đào tạo của Nhà trường và câu hỏi thảo luận đã công bố cho sinh viên sau mỗi chương; ngoài việc nghiên cứu kỹ, chuẩn bị nội dung và các bước thảo luận, giảng viên cần chú trọng các vấn đề sau:

1. Giảng viên cần phải giới thiệu những tài liệu liên quan đến nội dung câu hỏi thảo luận và yêu cầu sinh viên phải đọc, chuẩn bị trước lúc đến lớp thảo luận. Bởi vì, kiến thức mỗi câu hỏi thảo luận Tư tưởng Hồ Chí Minh liên quan đến nhiều tài liệu nên việc giới thiệu cho sinh viên cần phải hết sức cụ thể: tên tài liệu, tác giả, nhà xuất bản, chương, mục nào, trang nào. Tài liệu liên quan đến mỗi câu hỏi thảo luận Tư tưởng Hồ Chí Minh rất  phong phú, giảng viên nên lựa chọn một vài tài liệu tiêu biểu có liên quan trực tiếp đến nội dung của câu hỏi thảo luận, không nên giới thiệu quá nhiều tài liệu làm mất thời gian, công sức tìm kiếm của sinh viên, hơn nữa họ thấy quá nhiều nên  không chịu tìm kiếm và cũng không có thời gian đọc hết. Giảng viên chỉ là ng­ười h­ướng dẫn, định hướng cho sinh viên tự đọc, nghiên cứu tập trung vào trọng tâm của câu hỏi để sinh viên phát huy năng lực tư­ duy độc lập tìm kiếm tri thức, tự mình giải đáp những vướng mắc về nhận thức trong quá trình chuẩn bị, đồng thời thấy được vấn đề quan trọng nào cần phải tập trung thảo luận làm sáng tỏ trước lớp. Như vậy, tự học, đọc nghiên cứu nắm được kết cấu, nội dung cơ bản của câu hỏi thảo luận, lúc lên lớp thảo luận, sinh viên không thụ động ngồi nghe mà sẽ đưa ra chính kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý, nhằm khắc phục lối học thụ động của phương pháp truyền thống.

       2. Thảo luận Tư tưởng Hồ Chí Minh cần phải liên hệ với thực tiễn, gắn liền lý luận với thực tiễn. Để tiết thảo luận có chất lượng, hiệu quả cao, giảng viên cần chú trọng cho sinh viên liên hệ Tư tưởng Hồ Chí Minh với thực tiễn của thế giới, của đất nước; của địa phương; của bản thân mình. Về sự liên hệ này tuỳ thuộc vào nội dung của mỗi câu hỏi thảo luận giảng viên hướng cho sinh viên tập trung suy nghĩ để liên hệ trong thực tế lịch sử, trong công cuộc đổi mới và trong cuộc sống hiện tại. Về thực tiễn  sinh viên chưa có được nhiều, vì thế giảng viên có thể gợi mở, đàm thoại với sinh viên, dẫn ra những thực tiễn của địa phương, đất nước hay cá nhân và từ đó khái quát làm sáng tỏ về mặt lý luận. Theo chúng tôi, một trong những nguyên nhân dẫn đến kết quả thảo luận chưa cao là do chúng ta chưa chú trọng liên hệ với thực tiễn. Vì thế, sau khi sinh viên  tốt nghiệp ra trường phần lớn chưa biết vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh đã học vào trong thực tiễn công tác của địa phương, cũng như của bản thân mình. Tư tưởng Hồ Chí Minh  luôn có trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống, từ vấn đề nhỏ nhặt nhất trong sinh hoạt đời thường đến những vấn đề trọng đại của đất nước. Đối với dạy học tín chỉ, do thời gian ít, khó trao đổi, đàm thoại với sinh viên nên cần chú trọng liên hệ với thực tiễn trong thảo luận mới nâng cao được chất lượng, hiệu quả đào tạo. Chẳng hạn, khi thảo luận câu: “sinh viên học tập và làm theo tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, giảng viên hướng sinh viên liên hệ với việc học tập, rèn luyện hiện nay của họ. Học tập đạt kết quả cao, rèn luyện tốt chính là thực hiện phẩm chất đạo đức trung với nước, hiếu với nhân dân, hiếu với cha mẹ. Hoặc, phẩm chất cần, kiệm được hiện thực hóa là đi học đúng giờ, làm bài tập đầy đủ...tiết kiệm giấy bút, tiền bạc trong chi tiêu hàng ngày, tiết kiệm thời gian.

3. Kiểm tra, đánh giá kết quả việc chuẩn bị và tham gia thảo luận của sinh viên là  việc làm cần thiết. Thông qua kiểm tra, đánh giá để  giảng viên nắm đ­ược năng lực hiểu biết của sinh viên, có kế hoạch bổ sung, uốn nắn, giúp sinh viên lĩnh hội kiến thức một cách đầy đủ, chính xác; cũng là dịp để sinh viên ý thức đ­ược năng lực học tập của mình, từ đó mà có kế hoạch phấn đấu chủ động tìm kiếm tri thức để thỏa mãn tốt hơn nhu cầu hiểu biết của mình, hoàn thành tốt hơn bài học nhận thức. Mặt khác, do dạy lớp lớn, số lượng sinh viên đông giảng viên không thể theo dõi trực tiếp, nắm được cụ thể tinh thần, thái độ học tập của mỗi sinh viên để đánh giá và cho điểm chuyên cần nên việc theo dõi chặt chẽ, kiểm tra cụ thể trong thảo luận là cơ sở quan trọng để giảng viên cho điểm chuyên cần trong học tập được công bằng, chính xác. Vì hiện nay một số sinh viên thiếu tự giác, chây lười trong học tập, thường dùng thời gian tự học vào những việc khác, đi học không chuyên cần, đến lớp thảo luận không chuẩn bị bài...Kiểm tra, đánh giá sự chuẩn bị và tinh thần thái độ khi tham gia thảo luận nhằm thúc đẩy, tạo tính chủ động, tích cực của sinh viên trong học tập. Tuy nhiên, giảng viên không nên cứng nhắc, giáo điều mà quan trọng hơn là qua kiểm tra trong giờ thảo luận nhằm làm cho sinh viên thấy và nhận thức sâu sắc của việc đào tạo theo tín chỉ để từ đó khơi dậy, phát huy tính tích cực, chủ động thực hiện tự học một cách tự giác ở mỗi sinh viên. Nếu không có sự kiểm tra, đánh giá của giảng viên họ sẽ không ý thức được nhiệm vụ học tập và không thể thể hoàn thành nhiệm vụ chính của mình. Thực hiện kiểm tra đánh giá, giảng viên có thể bằng nhiều hình thức, chẳng hạn, vào đầu giờ thảo luận giảng viên yêu cầu sinh viên nạp kết quả chuẩn bị câu hỏi bằng văn bản hoặc gọi một vài sinh viên báo cáo kết quả chuẩn bị của mình trước tập thể lớp...

   4. Nâng cao chất lượng giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh là nhằm thực hiện “Biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo”. Bàn về vai trò của tự học và thảo luận, trong công tác huấn luyện, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: "Lấy tự học làm cốt. Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào"(1). Tự học và thảo luận có vai trò rất quan trọng trong quá trình tiếp thu, nắm vững và vận dụng tri thức vào thực tiễn cuộc sống. Giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh trước hết phải quán triệt quan điểm của Người về vai trò của tự học, tự giáo dục và thảo luận cho sinh viên. Vì thế, tổ chức tốt các giờ thảo luận Tư tưởng Hồ Chí Minh chính là góp phần đổi mới và nâng cao chất lượng giảng dạy cho sinh viên. Hiện nay, việc tiếp nhận kiến thức của sinh viên không còn một chiều mà đa chiều, đa dạng, người giảng viên không còn giữ độc quyền trong việc cung cấp kiến thức cho sinh viên. Vì vậy, giảng viên không thể trang bị thật nhiều kiến thức cho sinh viên mà quan trọng hơn là hướng dẫn sinh viên cách lựa chọn và tiếp nhận thông tin, lựa chọn kiến thức phù hợp cho từng nội dung thảo luận. Đối với môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh, thảo luận có ý nghĩa rất quan trọng, vì ngoài tri thức được giảng viên cung cấp trong bài giảng, trong giáo trình, sinh viên còn được tiếp cận với với hệ thống thông tin rất phong phú về Chủ tịch Hồ Chí Minh qua sách, báo, tài liệu, mạng intenet... Vì vậy, thảo luận chính là một hình thức để khắc phục hạn chế của phương pháp dạy học truyền thống. Thông qua thảo luận sinh viên có điều kiện, môi trường để thể hiện sự hiểu biết, năng lực đánh giá vấn đề cũng như việc thực hành theo tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Quá trình chuẩn bị nội dung thảo luận, sinh viên phải nghiên cứu bài giảng, tìm tư liệu và xử lý thông tin trước khi đưa nội dung ra trình bày trước nhóm thảo luận. Quá trình đó làm cho sinh viên không những nắm được kiến thức cơ bản mà còn mở rộng và nâng cao sự hiểu biết về nội dung tri thức của môn học. Vì thế, giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh giảng viên cần coi trọng và tăng cường thực hiện thảo luận của sinh viên. Đây là một vấn đề quan trọng, thiết thực cho đổi mới phương pháp của giảng viên, vì thông qua thảo luận sinh viên có điều kiện trực tiếp trao đổi, thảo luận đưa ra những chính kiến của mình cả về lý luận và thực tiễn; cả những vấn đề chưa hiểu và hiểu chưa đúng, chưa đầy đủ về Tư tưởng Hồ Chí Minh… Thực hiện thảo luận là nhằm tăng cường việc tự học, tự nghiên cứu của sinh viên và thông qua thảo luận, giảng viên kiểm nghiệm được sinh viên đã nắm được bài giảng đến mức độ nào; phương pháp giảng dạy của giảng viên đã đạt được hiệu quả hay chưa? Kiến thức của giảng viên còn có chỗ nào chưa thật vững để tự mình điều chỉnh bổ sung, củng cố để không ngừng nâng cao chất lượng giờ giảng dạy cũng như thảo luận

  5. Tổ chức thảo luận, tùy vào tình hình cụ thể của mỗi lớp để bố trí hình thức thảo luận thích hợp nhằm phát huy tính tích cực chủ động của sinh viên. Giảng viên có thể chia thành các nhóm nhỏ, hoặc cả lớp thảo luận chung theo hình thức hội thảo, chọn một sinh viên học lực giỏi hoặc khá, có khả năng điều hành, cử thư ký ghi chép..giao cho họ tự thảo luận, giảng viên là người trọng tài, nghe các ý kiến phát biểu, tổng hợp và giải đáp khi sinh viên thảo luận đưa ra các ý kiến không phân thắng bại. Thực hiện tốt thảo luận buộc sinh viên phải đọc tài liệu, nghiên cứu, chuẩn bị, từ đó sẽ tạo nên động lực và hứng thú của người học, giúp cho họ phát huy tính mạnh dạn, sự đối thoại và trao đổi với nhau, khuyến khích sinh viên tìm kiếm, nắm bắt tri thức một cách chủ động, sáng tạo và nắm vững được lý luận vận dụng vào thực tiễn được tốt và có hiệu quả.

      Nâng cao chất lượng giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh là một yêu cầu, đòi hỏi bức thiết của Nhà trường hiện nay. Để đáp ứng được yêu cầu đó, cần phải tiến hành một cách đồng bộ trên nhiều mặt: nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, giáo trình, thời gian, phương pháp, trang thiết bị... cho việc giảng dạy trực tuyến nói chung, Tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng, trong đó, thảo luận là một yếu tố giữ vai trò quan trọng. Nâng cao chất lượng giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi giảng viên phải tạo nên sự năng động, tích cực, động lực và hứng thú của người học, nhất là trong thảo luận, giúp cho sinh viên phát huy tính mạnh dạn, nắm bắt tri thức một cách chủ động, sáng tạo, nắm vững lý luận vận dụng vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo của Nhà trường.

CHÚ THÍCH:

1. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, tập 5, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội. Trang 273

 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 

1. Bộ GD và ĐT (2009). Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh. NXB Chính trị Quốc Gia Hà Nội

2. GS. TS Hoàng Chí Bảo (2005): Tìm hiểu phương pháp Hồ Chí Minh NXB Lý luận chính trị

3. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, tập 5, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

4. GS Đinh Xuân Lâm (2005): Góp phần tìm hiểu cuộc đời và tư tưởng HCM, NXB CTQG, Hà Nội

5. Phan Ngọc Liên (chủ biên) (2008). Hướng dẫn học tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh. NXB Chính trị Quốc Gia. Hà Nội 

6. Song Thành ( chủ biên) (1997). Một số vấn đề phương pháp luận và pháp phương nghiên cứu về Hồ Chí Minh. NXB chính trị Quốc Gia Hà Nội.

7. Lâm Quang Thiệp, Lê Viết Khuyến (2004): Chương trình và quy trình đào tạo đại học, NXB ĐHQG Hà Nội 

Tags:
Vệ sinh công nghiệp tại Vinh