VẤN ĐỀ GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN SINH VIÊN LÀM TIỂU LUẬN

VẤN ĐỀ GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN SINH VIÊN LÀM TIỂU LUẬN 

ThS. Hoàng Nam Hưng

Khoa Lý luận chính trị

            1. Về nhiệm vụ nghiên cứu khoa học của giảng viên và sinh viên trong trường đại học

     Nghiên cứu khoa học trong các trường Đại học và Cao đẳng là nhiệm vụ bắt buộc đối với giảng viên nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, khả năng tiếp cận các nguồn thông tin khác nhau cũng như tri thức khoa học trong nước và thế giới. Đối với  sinh viên, đây là hoạt động quan trọng giúp sinh viên vận dụng phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu khoa học trong học tập và trong thực tiễn, trong đó sinh viên bước đầu vận dụng một cách tổng hợp những tri thức đã học để tiến hành hoạt động nhận thức có tính chất nghiên cứu, bước đầu góp phần giải quyết những vấn đề khoa học do thực tiễn cuộc sống và hoạt động nghề nghiệp đặt ra để từ đó có thể mở rộng và hoàn thiện vốn kiến thức của mình.

     Hoạt động nghiên cứu khoa học mang lại những ý nghĩa thiết thực đối với cả giảng viên và sinh viên. Bằng nhiều hình thức tiếp cận khác nhau như viết tiểu luận kết thúc môn học, viết báo cáo thực tập, làm khóa luận tốt nghiệp… Nghiên cứu khoa học sẽ rèn luyện cho sinh viên khả năng tư duy sáng tạo, khả năng phê phán, bác bỏ hay chứng minh một cách khoa học những vấn đề đặt ra, rèn luyện kỹ năng phân tích, tổng hợp kiến thức, tư duy logic, xây dựng tinh thần hợp tác, giúp đỡ nhau trong học tập. Trên cơ sở đó, nghiên cứu khoa học sẽ tạo ra những bước đi ban đầu để sinh viên tiếp cận với khoa học và cuộc sống, gắn lý luận với thực tiễn. Chính vì vậy, ngày 28-11-2008, Bộ Giáo dục và Ðào tạo đã ban hành Quyết định số 64/2008/QÐ-BGDÐT  về chế độ làm việc đối với giảng viên (Quyết định 64). Trong quá trình triển khai thực hiện, tuy cách nghĩ, cách làm của mỗi trường có thể khác nhau tùy vào điều kiện cụ thể nhưng phải khẳng định rằng nghiên cứu khoa học là nhiệm vụ không thể thiếu của mỗi giảng viên đại học.

     Tại điều 39, chương 5 của Luật giáo dục đại học (được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 18 tháng 6 năm 2012), quy định về việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học, năng lực nghiên cứu và khả năng ứng dụng khoa học và công nghệ của giảng viên; hình thành và phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho người học; phát hiện và bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội.

     Quy chế quản lý hoạt động khoa học và công nghệ của Trường Đại học Kinh tế Nghệ An ban hành theo Quyết định số 228/QĐ-ĐHKT, ngày 12 tháng 4 năm 2016 đã quy định một số hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên với các hình thức như:

     (1) Trao đổi phương pháp, kinh nghiệm học tập ở bậc đại học dưới dạng tổ chức theo diễn đàn, xêmina, câu lạc bộ khoa học về: Phương pháp nghiên cứu một đề tài khoa học, cách trình bày tiểu luận, đồ án môn học, chuyên đề, luận văn tốt nghiệp…

     (2) Tham gia các cuộc thi về KH & CN do các tổ chức trong nước tổ chức (các trường, bộ và các tổ chức khác).

     (3) Tham gia thực hiện các đề tài KH & CN dưới sự hướng dẫn của cán bộ khoa học trong và ngoài nhà trường theo sự phân công của bộ môn.

     Mục đích của các hoạt động  này đều nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập của giảng viên và sinh viên, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của mục tiêu đào tạo; đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao của thị trường lao động trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước cũng như quá trình hội nhập sâu rộng của Việt Nam với thế giới.

            2. Vai trò của việc làm tiểu luận  đối với sinh viên

     Trước hết, với chủ trương của đề xuất của khoa Lý luận chính trị, chủ trương của trường Đại học Kinh tế Nghệ An đã cho phép sinh viên (10 đến 15% sỹ số của một lớp) viết tiểu luận thay thế cho bài thi kết thúc học phần các môn học mà khoa Lý luận chính trị đảm nhiệm đã bước đầu giúp sinh viên củng cố, mở rộng và hiểu sâu hơn các kiến thức cơ bản của môn học thông qua quá trình tự nghiên cứu giáo trình và các loại tài liệu có liên quan đến môn học.

     Bên cạnh đó, làm tiểu luận còn nhằm giúp sinh viên từng bước làm quen với việc tìm kiếm và tra cứu tài liệu chính thống (tài liệu xuất bản) phục vụ cho việc triển khai nội dung của tiểu luận, cũng như là bước tập dượt quan trọng cho sinh viên làm báo cáo thực tập tốt nghiệp cuối khóa, viết khóa luận tốt nghiệp … từ đó có thể viết những bài báo khoa học, thực hiện các đề tài khoa học liên quan đến chuyên môn.

     Hơn nữa, bài tiểu luận đồng thời là bài thi hết học phần. Vì vậy, có thể khuyến khích những sinh viên có chí hướng phấn đấu, say mê học tập, muốn tìm tòi nghiên cứu các vấn đề liên quan đến môn học, phấn đấu học tập để đạt được điểm số khá và giỏi.

            3. Thông qua việc hướng dẫn tiểu luận cho sinh viên, kiến thức chuyên môn và khả năng nghiên cứu khoa học của giảng viên ngày càng được nâng cao

     Trong hai năm học 2014-2015 và 2015-2016, khoa Lý luận chính trị đã phân công giảng viên hướng dẫn sinh viên làm tiểu luận thay thế cho bài thi hết học phần, qua thực tế triển khai cho thấy hoạt động này đã góp phần nâng cao trình độ cho giảng viên của khoa, điều đó được thể hiện thông qua các kết quả sau:

     Thứ nhất, giảng viên đóng vai trò là người định hướng nội dung, cách sưu tầm tài liệu, cách đọc và tìm ra nội dung cần thiết, cách thực hiện các bước lập đề cương chi tiết cho đề tài giúp sinh viên hình dung được các nhiệm vụ cụ thể của việc triển khai nội dung đã lựa chọn theo khả năng nhận thức của bản thân.

     Muốn làm được điều này, giáo viên hướng dẫn cần phải có kinh nghiệm, phải tìm nhiều nguồn tài liệu để tham khảo, bên cạnh đó cũng cần có sở trường về đề tài mà mình được giao nhiệm vụ hướng dẫn cho sinh viên. Đây là một trong các điều kiện giúp củng cố, bổ sung và mở rộng phông kiến thức chung cho giảng viên.

     Thứ hai, để đạt được thành công với một đề tài tiểu luận cần có kiến thức chuyên môn sâu của giảng viên hướng dẫn. Tuy nhiên, trong thực tế không phải giảng viên nào cũng có thể hiểu sâu mọi kiến thức, mọi lĩnh vực. Chính vì vậy, trong quá trình thực hiện hướng dẫn đề tài, giảng viên có thể nhận ra được những hạn chế của bản thân về kiến thức chuyên ngành, kiến thức chung để tự khắc phục.

     Thứ ba, giáo viên được hướng dẫn nhiều đề tài tiểu luận sẽ có rất nhiều lợi thế, đó là việc hình thành phản xạ khi tiếp cận một đề tài cụ thể. Người hướng dẫn có kinh nghiệm sẽ nhanh chóng hình thành đề cương sơ bộ cho đề tài và khi giáo viên đã có phông kiến thức tương đối rộng sẽ dễ dàng cung cấp được nguồn tài liệu đáng tin cậy để sinh viên tra cứu. Do vậy, với kiến thức hiện có, giáo viên sẽ rút kinh nghiệm và chỉ ra cho sinh viên cách giải quyết nội dung đề tài một cách tốt nhất và việc hướng dẫn các đề tài tiểu luận có liên quan tiếp sau đó của giáo viên cũng trở nên thuận lợi hơn.

     Thứ tư, việc hướng dẫn cho sinh viên làm tiểu luận là điều kiện để giáo viên có cơ sở so sánh kiến thức nền giữa sinh viên các lớp trong cùng một ngành, hoặc giữa các khối ngành với nhau để tìm ra nguyên nhân của sự chênh lệch, từ đó có hướng điều chỉnh cách dạy, cách học và hệ thống câu hỏi tiểu luận cho phù hợp với thực tế hiện có.

     Thứ năm, ngoài việc thu thập kiến thức trong sách vở, tài liệu, trên mạng internet để hướng dẫn tiểu luận cho sinh viên thì còn giúp giáo viên thâm nhập thực tế, quan tâm đến sự liên hệ thực tế nhiều hơn, tránh được tình trạng truyền đạt lý luận một chiều, thiếu tính thuyết phục đối với một đề tài tiểu luận. Giảng viên của khoa Lý luận chính trị đi tham quan thực tế để thu thập kiến thức, tìm hiểu kinh nghiệm quản lý hay và sáng tạo ở các địa phương … là một trong những những nhiệm vụ quan trọng đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định cụ thể. Đây còn là điều kiện tốt khi giảng viên hướng dẫn cho sinh viên cách tiếp cận và tìm hiểu thực tế để liên hệ, vận dụng vào tiểu luận cho phù hợp với yêu cầu của đề tài.

     Thứ sáu, nói theo cách hiểu thực dụng, trong điều kiện hiện nay, việc nhà trường cho phép sinh viên làm tiểu luận thay thế cho bài thi hết học phần, có phân công giáo viên hướng dẫn sẽ là một trong nhiều yếu tố giúp giáo viên có được số tiết nghiên cứu khoa học theo định mức của nhà trường quy định.

      4. Một số đề xuất với nhà trường

     (1) Cần thiết mở rộng quy mô viết tiểu luận cho sinh viên đối với các môn học khác để sinh viên có thể tiếp cận đa dạng hơn với nhiều loại đề tài, nhiều ngành, lĩnh vực khác nhau.

     (2) Tiếp tục có chính sách khuyến khích giáo viên hướng dẫn sinh viên làm tiểu luận bằng cách tính giờ hướng dẫn nghiên cứu khoa học vào định mức hàng năm và tính giờ chấm tiểu luận vào giờ chuẩn giảng dạy.

     (3) Bổ sung nguồn tài liệu chính thống vào kho sách của thư viện, đa dạng các nguồn sách để sinh viên kịp thời tra cứu, bởi vì hiện nay sinh viên chủ yếu lấy tài liệu qua mạng hoặc các đề tài có sẵn từ trước.

     (4) Tạo điều kiện cho giáo viên khoa Lý luận chính trị đi thực tế theo kế hoạch, vận dụng phương châm “nhà nước và nhân dân cùng làm” để giảm bớt chi phí từ ngân sách nhà trường, với mục đích tìm hiểu thực tế ở địa phương, doanh nghiệp; học tập kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu khoa học của các trường bạn để có thêm nguồn thông tin, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giảng viên của khoa./.